CHRISMAS AND NEW YEAR 2014

5 CUỐN LỊCH BỎ TÚI ĐỂ LẠI CHO CON

                          Những Cuốn Lịch Bỏ Túi cho mỗi năm sinh từng đứa con vợ chồng tôi

    Ba tôi ngày xưa chọn ngày cưới cho hai vợ chồng tôi là ngày đầu năm dương lịch. Sau này tôi mới nhận thấy ý của ba tôi thật hay  vì cứ vào dịp đầu năm tết Tây gia đình sum họp  cũng gộp lại kỷ niệm ngày cưới của vợ chồng chúng tôi luôn thật là tiện lợi.

  Thế mà đã ba mươi hai năm qua rồi. Cũng may, tánh tôi ưa "cất đồ cỗ " nên giờ có những cái ngày xưa coi như ngồ ngộ giờ mới thấy nó quý vì nó trở thành đồ cỗ thứ thiệt.

Ngoài những tấm hình , kể ra ai cũng có ; nhưng tôi có mấy thứ lạ hơn kể hầu với các bạn nghe chơi.

   Tôi kể về chuyện pháo ngày cưới của chúng tôi.   Pháo cũng là Lần đầu tiên pháo được đốt vào đám cưới mà chúng tôi là người khai trương trước tiên ở một vùng quê hẻo lánh , nơi chúng tôi ở. Tôi còn nhớ ngày đó có người buôn pháo đầu tiên từ nơi làm pháo nổi tiếng Hòa Vang Đà Nẵng vào tận vùng này và chúng tôi hân hạnh mở hàng . 

                                                                      1/1/1983

  Thời buổi đó đám cưới không phải như bây giờ , đa phần làm theo kiểu'du kích' áo cụt quần đen , đàn ông thì cái sơ mi , cái quần jean cũ và đôi dép Lào là "hách' lắm rồi. Nhưng không chúng tôi chạy mượn được véton , có giày "bò" có cả pháo mới mở hàng cho người ta tại một vùng kinh tế mới sao mà chẳng lạ , chằng "oai " ! Khi dâu tới nhà , tràng pháo chuột nổ tạch tạch xen kẽ tiếng pháo trống nổ "đùng đoành" nghe thật sướng tai. Tại sao nghe "sướng lỗ tai " vì sau năm 1975 một thời gian thật lâu chưa ai nghe lại tiếng pháo . Bao nhiêu biến đổi nào 'kinh tế mới' nào chuyện 'lao cải'...  nguòi dân vùng tôi chỉ biết cái rựa cây rìu, khi nghe lại tiếng pháo thì ngỡ ngàng lạ tai là phải. 

  cặp pháo tống 1983-2015

  Đánh dấu chuyện này, sau đám cưới tôi cất lại cặp pháo tống làm 'kỷ niệm' chơi. Đi đâu tôi cũng mang theo cho đến hôm nay qua Mỹ nó vẫn còn. Tôi đoan chắc , không có ai còn giữ cái pháo trong ngày cưới của mình như tôi. Mỗi lần nhìn hai cái pháo , màu đỏ của nó giờ đã bạc phếch, tôi mường tượng  tiếng pháo năm nào nổ vang trước ngõ, khói pháo vương vương, đoàn đưa dâu theo con đường nhỏ, đầy cỏ dại  vào xóm nhà trai.

  

  Thời gian dần qua, cứ mỗi đứa con ra đời tôi lại kiếm mỗi đứa một cuốn lịch  nhỏ xíu  loại bỏ túi ,đánh dấu ngày sinh tháng đẻ. Tánh tôi kỷ lưỡng , không bao giờ vứt bỏ, đi đâu cũng mang theo. Giờ thế mà đã hơn ba mươi năm những cuốn lịch đó vẫn còn. Chúng là chứng cớ ghi chép đúng nhất của mấy đứa con chúng tôi không thể nào lầm được. Mỗi cuốn lịch nhỏ này  là kỷ niệm cho mỗi đứa con ra đời. Những cuốn lịch bỏ túi này theo thời gian giờ đã ố vàng  cũng trở thành một dạng đồ cỗ đó là "đồ cỗ gia đình " vậy .

   Chuyện đời thuờng , người ta hay cất giữ những quý kim , đồ đáng giá, đắt tiền trong ngày cưới làm vật kỷ niệm . Trong riêng tư, tôi cho rằng dù một bức thư viết dở, một tấm ảnh cũ rách hay bất cứ vật gì đã thuộc về một quá khứ,  giá trị của nó là ở THỜI GIAN chứ không phải giá trị hiện vật.

   Hiện Tại và quá khứ là một dãi liên kết đầy tiệm tiến. Hôm kia là quá khứ của hôm qua, và hôm qua là quá khứ của hôm nay. Khi tôi đang viết những dòng này là hiện tại nhưng đến khi bạn đọc chúng thì đã thuộc về quá khứ rồi !

   Tôi chợt nhớ mới đây ,  có người bà con của tôi  viết cho tôi rằng  "…xã hội luôn luôn biến động và đầy đổi thay...hoài niệm chỉ là chuyện của ngày hôm qua mà thôi... ," tôi cho rằng, chuyện của ngày hôm qua chưa hẳn đã 'dứt điểm ở ngày hôm qua'  mà giá trị vẫn còn để hoài niệm để tạo thành một dãi liên tục cho cuộc sống. Sự hụt hẫng , trống rỗng  to lớn cho ai không có quá khứ hay không nhớ được quá khứ vì bao nhiêu dấu hỏi sẽ vấn vương mãi trong lòng ta  mãi hoài chẳng thôi. Xã hội biến động và đầy đổi thay . Nhưng, nếu sự đổi thay hôm nay ít tốt đẹp hơn hôm qua, thì sự hoài niệm càng thiết tha luyến tiếc dạt dào hơn thêm...

   kỷ niệm 25 năm ngày cưới vợ chồng tôi tại San Jose 1/1/2008

   Hôm nay nhìn những cuốn sổ lịch , tôi ước ao sau này năm đứa con , chúng sẽ không quên quá khứ là người Việt Nam . Những cuốn lịch,  dấu tích một  trời quê, nơi chúng cất tiếng khóc oa oa chào đời , nơi có biển, có núi đồi và những rẫy sắn trãi dài bao la, cùng những tháng ngày lận đận của mẹ cha.

   Bao nhục vinh thăng trầm của quê huơng dù muốn dù không  không ai chối bỏ được mình là người Việt Nam.  Ngày mai kia các đứa con bạn , hay những đứa con tôi dù cho bao vinh quang nơi xứ lạ quê người, cũng không thể chối bỏ được một sự thật cái gốc tích là người Việt Nam . Những cuốn lịch này theo hành trang giã từ đi đến xứ người;  tôi vẫn  giữ chúng  để mong có ngày tặng lại cho các con tôi như là món quà  thời gian: một khi quá khứ chưa mất hẳn trong tiềm thức con người lưu xứ , sẽ là sức bật mãnh liệt cho tương lai, cho những thành công xứng đáng trong đời .

DHL 

kỷ niệm 32 năm ngày cưới 

một thời SẬP SÈNG trống đờn

Hoa Lư Đinh thôn tui một thời SẬP SÈNG trống đờn và những tiếng hát địa phương giúp vui đám cưới trong làng. Giờ hình ảnh đó đã qua rồi. Những ban nhạc và bàn ghế cho thuê dịch vụ này xếp vó kiếm chi ra tiền , đành bỏ vào góc nhà cất làm kỷ niệm
Thiên hạ đám cưới thi nhau thuê nhà hàng mới hách , cuối cùng dưới thành phố càng giàu , người thôn miềng đành THẤT NGHIỆP
Mấy ôn phó nhòm xưa cũng mất việc lây , vô lý cứ ở mãi trong làng , đành bye bye thôn cũ cất bước giang hồ đi về thành phố
Âm thanh vui vẻ xóm làng ngày xưa đó cứ mỗi đám cưới là đêm về nghe tiếng trống đàn SẬP SÈNG từ trên dốc Tân SƠn theo gió vọng xuống hay dưới Thôn 1 Thanh LINH vang lên nghe vui trong lòng...giờ chẳng còn ai ở lại. Mấy quán cà phê vắng khách đìu hiu ... , những chiếc xe vụt qua ...khách cà phê cũng thuận đường vù về tận La Gi thuởng thức cà phê đèn mờ...
Làm ăn mỗi lúc mỗi khó! kẻ ăn không hết, người mần chang ra ! Chuyện đời thay đổi-- đổi thay là rứa
Buồn làm chi , ngoại trừ cái buồn là những khuôn mặt thân quen thôn cũ làng xưa giờ mỗi lúc mỗi xa càng ngày càng vắng khó có cơ hội đoàn viên hội ngộ
DHL

DHL-BUỔI CHỢ CUỐI NĂM

thương về Cam Bình -Hàm Tân và bà con ở lại
đinh hoa lư

                                          BUỔI CHỢ CAM BINH NGÀY CUỐI NĂM  1994
   Chợ vùng tôi ở cách thị trấn La Gi không xa,  nhưng rõ ràng là hình ảnh một ngôi chợ quê không sai một mảy may nào . Cũng ngôi đình xiêu vẹo ở giữa, vài sạp hàng tre, gỗ, ọp ẹp hai bên,  tất cả nằm trên nền cát lợn cợn đầy rác. Truóc chợ hôm nay đông đúc và ồn ào náo nhiệt hơn hẳn mọi khi vì sáng nay là buổi chơ cuối năm. Buổi chợ nay ai cũng ngầm hiểu, chỉ dành cho người nghèo đầu tắt mặt tối, làm lụng ruộng vườn, rẫy bái suốt năm cho đến hôm nay mới còn cơ hội mua vài thứ về kịp cúng. Những ai có tiền, có đời sống thoải mái hơn thì người ta lo lắng vật phẩm thức ăn mấy ngày trước rồi. Những bó bông rẻ tiền, đơn điệu mới nhổ lên ban sáng còn nguyên rễ, bó quanh vài ba miếng lá chuối xanh xanh , dành cho dân nghèo quần thô áo vải,chỉ còn ít thì giờ cuối cùng ngày 30 tết này đây.
  Ngày 30 tết dù cho tháng thiếu còn 29 ngày ai cũng gọi là một từ chung là "30 tết", như để canh chừng cho tất cả mọi người biết rằng đêm nay sẽ là đêm GIAO THỪA và ngày mai là NĂM MỚI cho nó rõ ràng , phân biệt.
  Giờ mấy bác mấy o đang mua vội vài chùm bông thọ, bông cúc đơn sơ mộc mạc về nhà. Một dạng không khí đông vui ,đầm ấm mang hơi hám đồng quê tôi thấy dấy lên trên nền cát một vùng cận biển nhưng rộn rả tiếng cười nói , trả giá với bao âm và sắc quê huơng không lộn vào đâu được:            
            -bông ni mấy một chùm ri o ?
            -Mấy ri ?
            -Răng mắt rứa ?
           -Dưa ni...bán khôn O?
   Những chiếc nón lá nhấp nhô... người bán gánh dưa hấu loại nhỏ ngẩng lên, bán vội cho một o đem về chưng tạm, bác bán gánh bông cúc và thọ trồng từ vườn đất ẩm đem ra sáng nay cũng vừa gần hết . Mấy chiếc gióng mây nhúc nhích, O ở trên dốc vừa đổ mấy thúng khoai sắn cho khách. Nhìn chung sáng nay, toàn là hình ảnh những bó bông  "xôn xao" lui tới ; nào cúc Đà Lạt màu hồng tía, nào những chùm vạn thọ vàng rực rỡ, người mua xong đưa cao tay vì sợ bông gãy, đi tới- lui, trông thêm vui mắt. Tôi tưởng chừng hôm nay là "buổi hội xuân" riêng cho người dân trong thôn, cho những người lao động đầu tắt mặt tối, nương rẫy suốt năm cho đến sáng 30 mới ra thăm buổi chợ cuối .
   Chợ La Gi không bao xa , đó là chợ thành phố , nhưng chắc gì đã có thứ không khí ấm cúng thân thuơng  như  tôi mục kích sáng nay. Chợ dưới kia là chợ tỉnh thành dành cho dân thành phố , vật phẩm đắt tiền , mua sắm xa hoa , mứt bánh hảo hạng, hoa trái loại sang thì làm gì về đến chợ này? Hơn nữa, cái không khí sắm sanh nó đã diễn ra từ lâu không khéo trước đầu tháng chạp nên khi nào cũng như khi nào , không còn háo hức nhiều nữa.
  Tôi cho rằng buổi chợ cuối năm tại một vùng quê là một thứ không khí rất riêng biệt, đầy màu sắc của những loài hoa tuy đơn sơ gần gũi nhưng chợt rộ lên một buổi duy nhất trong mười hai tháng dài đăng đẳng. Buổi chợ này như đang  dấy lên trong lòng bà con  hình ảnh một ngày "hội làng ", đầm ấm sẻ chia. Ai cũng mua giúp nhau vài thứ rau quả , vài nhánh bông ; kẻ bán thì kiếm thêm chút tiền , người mua thì có thức cúng tất niên ngày 30 tết. 

  Ai cũng gấp rút mua mau bán lẹ vì chiều sẽ không còn gì tại đây . Chỉ qua giờ ngọ buổi chợ sẽ tan ,  ai cũng lật đật về đến nhà nấu mâm cơm cúng tất niên, xong chuẩn bị giao thừa.  Tội cho o bán bông chưa hết, gần tan chợ mà còn nhiều thọ nhiều cúc thế kia? Ai cũng có bó bông cầm trên tay rồi, o bán bông đưa mắt nhìn quanh như mong mỏi khẩn cầu. Phía ngoài cùng, bên con đường đất liên tỉnh , vài ba anh xe ôm ngồi vắt vẻo trên chiếc Mins -kơ màu đỏ , hình như mấy anh còn ráng đợi thêm vài người khách. Thỉnh thoảng anh che tay ngáp dài, cuối năm chẳng còn ai rời nhà. Chiếc xe thổ mộ hôm nay vắng khách vì không ai chở hàng nặng buôn về La Gi ngày cuối năm. Con ngựa già đứng cạnh bên kiên trì chờ chủ, cái đuôi lủng lẳng thỉnh thoảng quất vài ba con lằng đang hút máu nó. Người lao động từ o bán than, triêng khoai gánh sắn, anh lái xe ôm , bác phu xe ngựa ai cũng mong kiếm một ít tiền trong giờ phút năm cùng tháng tận.
  Rồi ngôi chợ làng sẽ im lìm vắng vẻ suốt gần một tuần. Người ta đợi ngày tốt mới có vài o nhóm chợ đầu năm. Những sạp hàng xén thì còn lâu mới ra lại chợ, ngoại trừ những thứ cần cho buổi cúng đưa thì lác đác có năm ba người bán. Khách ra chợ đang trông vài ba thứ vào nhà nấu mâm cúng đưa ông bà. 

            hai bố con dhl tại quán cà phê Đinh hữu Thư Cam Bình  Hàm Tân xuân Ất Hợi 1995
  Ngày tết, vùng tôi ở không mưa , nắng gió cát là ba thứ tôi không quên. Người ta lác đác đi thăm nhau. Giờ trong ngôi đình chợ là nơi tụ họp vài ba nhóm đánh bầu cua , khách đa số trẻ con. Giới trung niên có thể vào quán cà Phê Chú Thậm, chú Thư uống vài ly nói chuyện đời. Mấy ông phó nhòm tức thợ chụp hình thời này còn kiếm ra tiền , lăng xăng lên về trên dốc Tân SƠn hay trong xóm Cam Bình vào từng nhà chụp hình cho bà con ba ngày tết. Những tấm hình màu , trong thôn ai cũng quý không thoải mái muốn bao nhiêu cũng được như thời sau này. Cũng nhờ vậy mà mấy mươi năm sau còn có những hình ảnh kỷ niệm cho bà con. 

thanh niên trong thôn tôi đang chụp chung với "phó nhòm" ngày tết tức thầy Thân

 Những tấm hình màu , trong thôn ai cũng quý không thoải mái muốn bao nhiêu cũng được như thời sau này.
    Có sống ở thôn làng mới biết được nếp sống hay sinh hoạt của người dân vùng nương rẫy. Những trao đổi bình dị , những tình cảm chân thành ít dối trá lọc lừa. Những người chân lấm tay bùn, nhọc nhằn than củi bàn tay chai sạn với rừng rậm núi cao, hay phong trần trong gió cát biển khơi ; Động Đền Hàm tân là cả một trời đầy ắp hình ảnh và kỷ niệm cho tôi,  tuy chật vật khó khăn nhưng không kém phần êm đềm, chân thuơng đáng nhớ.

DHL 12/12/2014

NHỚ CÁI ĐỤN RƠM

                        

  Chắc sẽ có bạn đọc chợt mĩm cười "lạ gì cái đụn rơm mà viết !",nhưng vì cái xóm Cửa Hậu tiếng ở thành phố nhưng giáp ranh với những đám ruộng hai thôn Hạnh Hoa , Trí Bưu nên tôi mới nhớ mãi chuyện cái đụn rơm mà kể lại ít nhiều.

  Thuở đó vườn nhà Ông Lâm, tức là ông thân của võ sĩ Bách Tùng Lâm, kế cận nhà ngoại tôi. (sau này khoảng sau 1961 (?) ông bán nương vườn này lại cho ông thân sinh của bạn Hà thị bích Huờng  và dời nhà ra phía ruộng). Ông Lâm làm nông . Cái nhà rường của Ông nằm giữa mấy bụi tre và vườn chuối rậm rạp. Dù xóm tôi ở trước Cửa Hậu, nhưng qua vườn nhà Ông thì rõ ràng đây chẳng khác cái cảnh thôn quê chút nào.  Nào cảnh gặt lúa xa xong gánh về nhà, phơi đập , cuối cùng là chuyện xây cái đụn rơm.  Hình ảnh "về làng" là cái đụn rơm, làn khói lam chiều sau vườn nhà Ông, hay con bò  về chuồng sau buổi cày chăm chỉ.

 hinh online: Xây đụn rơm

  Tôi cho rằng, đụn rơm có thể biểu hiện cho sự sung túc no đủ của nguòi làm nông. Lúa nhiều thì đụn rơm càng to , tôi tin vậy. Xây đụn rơm là cả một quá trình công phu, đâu phải đem bỏ lồm xồm cho mau đầy đống. Tiếng roi "tron trót" thúc chú bò vừa rủng rỉnh đi quanh cái trụ , những lớp rơm bỏ vào chắc nịch , cuộn xen với nhau cao dần lên,  không bao giờ rời rạc. Con bò của nhà ông Lâm quan trọng đến thế. Cứ mỗi vòng đi  là Ông lấy cái đòn "sảy" móc rơm thảy vào cho con bò tiếp tục dẫm lên . Đó là cái "nền , móng" cho đụn rơm, trí nhớ tôi không thể nhớ hết khi làm sao đụn rơm có thể lên cao chót vót trên kia? Nhưng cuối cùng, sẽ là cây tre bắt chéo từ trên phủ xuống để giữ cho đụn rơm khỏi gió. 

Ngồi buồn đốt một đống rơm
Khói bay nghi ngút chẳng thơm chút nào.
Khói bay đến tận Thiên tào
Thượng hoàng phán hỏi: Đứa nào đốt rơm? 
 [ca dao]  
   Tôi nhớ mùi rơm, một thuở 'huơng đồng cỏ nội ' khi chơi đuổi bắt cùng mấy đứa bạn quanh nó.  Tiếng bầy sẻ trên cành tre bia` vườn, giáp giới cánh đồng  mênh mông chạy về  bờ sông Vĩnh Định ngang qua làng An Tiêm. Những lần chị Dao, con ông Lâm , rủ đi nhặt ốc bươu, bắt đam ngoài ruộng . Sau này người ta lấy đất cày đắp thêm , mở mang xóm Hậu. Thế là có thêm nhà ông Nguyễn tri Duyến, ông thân của chị Đoàn , chị Liễu...xóm  lấn dần ra ruộng . 
    Mỗi khi ông thân chú Tùng vác cày từ ruộng về, dáng ông mạnh khỏe, chắc nịch .  Bên trong con người điềm đạm, hiền lành kia có ai ngờ  ông là một nhà võ ! Thứ võ Ta này  ông truyền lại  cho hai con trai là chú Bách , chú Tùng . Chú Tùng sau này lấy biệt hiệu là Võ sĩ Bách Tùng Lâm.  Người phường Đệ Tứ QT trước đây còn nhớ đến chú Tùng nhiều. Tôi xin "viết riêng" một ít để giải thích tại sao chú Tùng lại lấy biệt hiệu này?  Đó là cái tên ghép của ba người trong nhà: Bách là anh đầu của chú Tùng . (Chú Bách là bạn của cậu Võ tự Phương tôi. Sau này cả hai đều là thiếu sinh quân và là TQLC). Chú Bách sau này lấy vợ Bình Định. Cái câu "ai về Bình Định mà coi , con gái BÌnh Định múa roi đi quyền ". Nói vậy mà thật dữ a ! chú Bách là con trưởng của Ông Lâm , võ Ta chân truyền, thế mà nghe đâu khi gia đình ông Lâm dời nhà ra phía ruộng, cô dâu Bình Định có chuyện xích mích với chồng trỏ ngón gia truyền "thắng luôn" chú Bách ! Chú Tùng sau này là xếp của lính xi- ti (?) của Mỹ tại QT. Hồi này tuy còn nhỏ, người viết còn nhớ lại những buổi văn nghệ tại Ty Thanh Niên hay nhà Đại Hội (sau lưng tòa Hành Chánh QT), tiếng giới thiệu, "đây võ sĩ Bách Tùng Lâm..." . Chú Tùng ra biểu diễn những đường võ ta, bắp thịt chú nổi  cuồn cuộn như lực sĩ Nguyễn công Án hay Võ  thành Nhơn vào thập niên 1950  thật là "đã mắt".

   Tôi lại miên man mất ! giờ xin trở lại về chuyện cái đụn rơm.   Chuyện cái đụn rơm này còn một thứ để kể về một lần đoàn làm phim từ trung ương Sài Gòn ra đây đóng một cuốn phim trong cái thời Đệ Nhất Cọng Hòa. Cái ngày đó những thanh niên trong phường đều được "trưng dụng " , dĩ nhiên không có tôi vì là con nít. Người viết còn nhớ rõ, chú Bích(em đại tá Bé) , chú  Trương Đá, chú Liệu , Chú Thuận(cai Hy...thời này còn học sinh "độc thân vui tính" , tất cả đều sốt sắng đóng vai Thanh Niên Chiến Đấu. Trong màn đêm tất cả đều cầm đuốc tự chế, bận đồ đen chạy quanh đóng rơm, tiếng kẽng tiếng mõ gõ "báo động" . Tất cả hình ảnh  đều tập trung vào cái máy quay phim trắng đen quay nghe "xè xè" , cáy máy điện chạy  "xình xình", thật vui tai cho bà con lối xóm phường Đệ Tứ có một đêm vui lạ nhớ mãi trong đời. Đoàn làm phim trú lại xóm, đèn 'măng sông' thắp lên làm việc, trông thật rộn ràng mà cũng chẳng kém phần "hệ trọng" .  Người viết nay còn nhớ, nhưng các bậc đàn chú , đàn anh như các chú Trương Đá,  Nguyễn Bích, Bách Tùng Lâm ...chắc gì còn nhớ  ? mà lớp tiền bối này chắc hẳn còn lại bao nhiêu người .

  1997 mẹ tôi được một lần ve thăm quê (từ Bình Tuy ra lang` Nại Cữu Triệu Phong  QT) 

     Cái đụn rơm, như trong hình giới thiệu đầu bài,
 là cái đụn rơm tại làng Nại cữu , nhà cậu tôi tên là Võ thế Hòa. Năm này là năm 1997, ruộng đồng Nại Cữu đã vào hợp tác xã. Lúa chia theo "công điểm", rơm cũng chia theo "công điểm". Đụn rơm nhỏ bé , hỏn hon kia là hình ảnh rõ nét nhất cho đói nghèo , thiếu gạo thiếu lúa . Vậy là đụn rơm to của nhà ông Lâm như tôi vừa kể là những gì ấm no mà thời bé bỏng tôi còn nhớ lại.

   Đụn rơm tuy cao thế, nhưng khi rút rơm thì lại rút từ dưới. Lâu ngày hỏng chân , thấy cả khoảng trống nhưng lại không bao giờ sụp đổ thế mới hay. Có đụn rơm, người nông phu thấy vững tâm, không lo thiếu củi . Mẹ già lui hui nấu bếp rơm sau vườn .  Mẹ dùng cái que nè xăm xoi cho rơm bừng cháy.  Cái nồi thật lớn thế mà vẫn sôi vẫn chín. Tro rơm để đó làm phân chẳng bỏ thứ gì. Con heo nái chuyển bụng , cái chuồng trống trải cần lót cũng cần có rơm. Cái thúng đựng máy cặp đường đen cất cho nồi chè mồng Năm Đoan Ngọ, không có rơm vình chắc là đường ướt. Con nhà nông coi đụn rơm như người bạn "chí cốt, chí tình" không thể rời xa.

 

                   khói lam chiều

   Có được nồi cơm, ấm nước, bới cho bác nông phu đang cày ngoai` ruộng, người ở nhà phải chắt chiu , góp nhặt từng cành tre gãy , từng mẫu rơm thô. Đụn rơm kia là nguồn lửa cho chén cơm thơm, miếng canh ngọt ngào, nuôi sống cho con nhà nông trong những lúc làm lụng vất vả. Đụn rơm bên hông nhà là hình ảnh không thể thiếu trong con mắt con nhà nông. Mỗi khi vác cày về lại nhà, đụn rơm sừng sững kia như "reo vui mừng chủ", nó "càng lớn càng to" thì bác nông dân càng vui, càng bớt lo toan về gánh cũi , miếng than. Trường Sơn phía xa xa , trên thuợng ngưồn Thạch Hãn. Cây rừng lắm củi, thế mà người nông dân miệt ruộng làm sao có những chuyến "viễn hành" như thế?

   "hết gạo thì có Đồng Nai, hết củi thì có Tân Sài chở vô ", Tân Sài ở mô trên đó khi núi rừng trùng trùng điệp điệp ? Bác nông phu miệt ruộng quần quật suốt ngày , đi sớm về tối chẳng có khi nào "vác búa tiều phu" lên được cái dãi núi xanh lam trên kia.  Nơi đó, thiên nhiên thật hào phóng về chuyện gỗ củi, nhưng phép mầu nào chuyển về trước hiên nhà nông để thay cho được cái đụn rơm "chơn chất và thực tế" kia ?
   Đụn rơm là hình ảnh thân thiết, lấp ló sau lũy tre xanh. Rơm ấp yêu mái tranh nghèo, đơn sơ bình dị như hơi ấm mẹ hiền mãi mãi thuơng con. Người đi xa về nôn nao chân bước, khi vừa thấy đụn rơm bến mái hiên nhà. Khói lam chiều nhè nhẹ tơ vương, êm ả tiễn đưa từng buổi chiều vàng. Rơm và khói, huơng quê bất tử nao lòng người xa xứ, đụn rơm làng là những gì mãi mãi hằn ghi ! 

   Hôm nay ngắm lại hình ảnh mẹ tôi cười tươi bên đụn rơm  quê Ngoại, thế mà gần ngấp nghé hai mươi năm ! Mẹ giờ thân già còm cõi , trí não lu mờ.  Dầu sao, theo hình này mẹ tôi đã có phần an ủi cho một lần về thăm Ngoại, được cười vui bên đụn rơm ấm áp TÌNH QUÊ.
   Một lúc nào đó trong tương lai , các đạo diễn  sẽ khó khăn tạo dựng mái nhà tranh để đóng phim , phải lắm công phu làm thêm một đụn rơm nữa mới đúng hình ảnh lịch sử. Cảnh 'cày sâu cuốc bẫm' sẽ biến mất trong cái nghề làm ra  " hột ngọc của Trời".  Hình ảnh "lấy rơm đun bếp" chỉ là chuyện ngày xưa hay là "huyền thoại " . Hay sao,  chúng ta ít nhiều gì cũng đã một lần nhận ra hình ảnh đụn rơm trong một lần về thăm quê mẹ . Xa xa bên lũy tre làng, vài làn khói cơm chiều nhẹ tỏa lam` lữ khách vừa  nhanh chân bước vừa nghe lòng ấm áp hồn quê  .

dhl edition 3/6/14
1/12/2014